NƏŞRLƏRİMİZƏ VƏ MƏQALƏLƏRƏ ABUNƏ
AZ
YAZARLAR
bütün yazarlar
 
Karikaturalar
 
 Kitab oxumağınıza nə mane olur?
 
a) Ev işlərini çatdıra bilməmək
b) İş saatının çox olması və yorğunluq
c) Dərslərin çoxluğu
d) Televizor
e) Kompyuter
f) Sosial medialarda çox vaxt keçirmək
g) Digərləri
 
SƏS VER
NƏTİCƏ
 
MƏLUMATIN İÇİ
Səbrin növləri
13.11.2015   1505
50

Səbir lüğətdə bəla və müsibət zamanı insanın özünə ha­kim ol­ması, fər­yad və fəğan etməsindən çəkinməsi deməkdir. Hə­­qiqi sə­bir edən o kəsdir ki, bə­la və çətinliklə üzləşən za­man za­hirən və batinən özünü ələ alsın. Zahirən özü­nü ələ al­maq de­yən­də bə­la və müsibət zamanı bədən üzvlərindən qeyri-adi və na­mü­na­sib hərəkətlərin zahir olmaması nəzərdə tu­tulur. Mə­sə­lən: Üzü­nü cır­maq, başına vurmaq, ah-vay et­mək, fəryad etmək və bu­nun kimi hərəkətlərin za­hir ol­ma­ma­sı. Batini səbirsizlik de­yən­də isə iztirab vəziyyətində və tit­rə­yən hal­da olmaq qəsd edi­lir. Bu zaman insan özünə yer tapa bil­mir, ürəyi na­ra­hat­çı­lıq­­dan part­lamağa başlayır, halı pisləşir, dü­çar olduğu çətinlik onun bü­tün fik­ri­ni alır.

 

Bəla və müsibətlərin müqabilində dözmək, özünə hakim ol­maq mə­na­sın­da işlədilən səbir üç qismə bölünür:[1]

Birinci: Avamların səbri.

İkinci: Təqva əhlinin, abid və zahidlərin səbri.

Üçüncü: Ariflərin səbri.


Avamların səbri – Avamların səbri zahiri olaraq in­san­la­­rın öz­lərinə ha­kim kəsilmələri üçün çalışmaqlarından iba­rət­dir. Bu səbrə malik olan insan za­hi­ri olaraq özünü ələ almaq is­­tə­yir və özünü səbirli göstərir. O, bunu ağıllı in­san­ların ya­nın­da sə­birli gö­rünməyi və ona səbirli deyilməsi üçün edir. Bu­nun­­la o, di­gərlərinin qınağından qurtulmaq istəyir. La­kin hə­qi­qət­də da­xi­lən çox narahatdır, nigarançılıq ke­çi­rir. Bunlar axirət ne­mət­lə­ri­nə və savablarına görə mü­sibətlərə dözməzlər.


“İnsanlar təkcə bu dünya həyatının za­hi­rin­dən xə­­bər­­dar­dır­­lar. Axirətdən isə (hansı ki, za­hi­ri dünya hə­ya­tının ba­ti­ni­dir) bixəbərdirlər”.[2]

 

Bu cür insanlar etdikləri yaxşı işlərdə dünya və onun ne­mət­­lə­rini dü­şü­nür­lər. Səbirli olmaqları ilə özlərini digərlərinə gös­tə­rər­lər.


Abidlərin, təqva əhlinin səbri – bu növ səbir hikmət və təq­va əhlinin sahib olduqları sifətdir. Onlar axirət savabına na­il olmaq üçün səbir edirlər.


“De: Ey iman gətirmiş bəndələrim! Rəbbinizdən çə­ki­nin (təqva sahibi olun)! ... Həqiqətən, səbirlilərin savabı he­sab­sız, kamil olaraq veriləcəkdir”.[3]

 

Bu cür insanlar bəla və müsibət zamanı özlərini ələ al­maq üçün sə­bir­lə­ri­nin müqabilində onlara veriləcək axirəvi sa­vab­ları dü­şünərlər və bununla da öz­lərini ələ alarlar. Axirəvi ne­mət­lərə nail olmaq eşqi onların səbirli ol­maq­la­rı­na səbəb olar.


Ariflərin səbri – bu cür insanlar bəlalar müqabilində sə­bir edən zaman nə dünya nemətlərini, nə də axirət ne­mət­lə­ri­ni dü­şü­nərlər. Həqiqətdə, onlar bə­la və çətinliklərdən ləzzət alar­lar. Bə­laları Allahın bir növ xüsusi hədiyyəsi he­sab edərlər. Ona ila­hi­nin inayəti, nəzəri kimi baxarlar.


“Səbir edənlərə müjdə ver! O kəslər ki, onlara bəla üz ve­rən zaman de­yərlər: “Həqiqətən, bizlər Allahınıq və Ona da dö­­nəcəyik. Onlar Rəblərinin lütf və rəhmətinə şamil olan kəs­­lər­­dir. Və məhz onlar hidayət tapanlardır”.[4]

 

Bu cür səbrə “razılıq” deyirlər. Bu böyük mənəvi bir mə­qam­dır. Bu ba­rə­də gələcək mövzularda söhbət açacağıq.

 

Səbrin birinci növünün Allah yanında heç bir savabı yox­dur. Çün­ki in­san bu əməli Allaha görə etməmişdir ki, sa­va­ba da nail ol­sun. O, bu səbri in­san­lara görə etmişdir və hə­qi­qət­də ri­ya he­sab edilir. Riya barəsində hədislərdə de­yilən bütün söz­lər buna da şamil olur. Lakin buna baxmayaraq, bu cür səbir et­­­mək fər­yad və fəğan etməkdən daha yaxşıdır. Çünki in­san­lar bir-bir­lə­ri­nin tez bir zamanda əxlaqi xüsusiyyətlərini gö­tü­rər­lər. Bir-bir­lə­ri­nin əməllərini mə­nim­səyərlər. Ona görə, bir in­san bə­la ilə üz­lə­şən zaman fəryad və ah-nalə etsə, di­gər in­san­lar da be­lə edə­cəklər. Bu hərəkət digərlərinə də sirayət edə­cək­dir. Yox! Əgər heç olmasa, zahirən olsa belə, özlərini ələ al­sa­lar və sə­birli gös­tər­­sə­lər, bu da başqa insanlara təsir edə­cəkdir. Be­­lə­lik­lə də, bu xü­susiyyət hamı ara­sın­da ya­yı­la­caq­dır. Çox vaxt olur ki, bir nə­fə­rin riyakar hərəkəti di­gər­lə­ri­nin kamalına sə­­bəb olur. Nə­ti­cə­də, bu riya əsasında olan hə­rə­kət insan cə­miy­­yə­­ti üçün faydalı he­sab olunur. Baxmayaraq ki, bu cür səb­rin öz sa­hibi üçün heç bir faydası yoxdur. Allah rizası və Ona görə edil­məyən iba­dət­lə­rin və əməllərin axi­rəvi əvə­­zi ol­ma­ya­caq­dır. Çünki bütün iba­dət­lərdə pak niyyət əsas şərt­dir.

 

Həqiqətdə səbir bu üç növdən yalnız ikincisinə şamil olur. Çün­­ki səbrin bi­rinci növü riya, üçüncü növü isə “razılıq”, “ri­za” sa­­yılır. Ona görə, yalnız ikin­ci növü səbir adlanır.

 

"Bəla və Səbir" kitabında 

 



[1] Gələcək mövzularda deyiləcəyi kimi səbrin başqa mənaları da vardır. Bəla və müsibət müqabilində sə­birli olmaq və insanın zahirinə və batininə hakim ol­­ması səbrin mənalarından biridir. Onun mə­na­la­rın­dan digəri isə gələcək möv­zularda deyiləcəyi kimi ibadətlərə səbir etməkdən və sairədən ibarətdir. Səb­­rin digər mənaları barəsində gələcəkdə bəhs açacağıq.

[2] “Rum” surəsi, ayə 7.

[3] “Zümər” surəsi, ayə 10.

[4] “Bəqərə” surəsi, ayə 156-157.

 
 
 
 
Şərhlər
 
DİGƏR MƏLUMATLAR
Bəlkə də, bu vərdişlərin bəziləri artıq sizə tanışdır. Bəzilərini isə ilk dəfə eşitmiş olacaqsınız.
11.10.2017   1359   13
 
Adriana əyilib Məsumənin əllərindən, üzündən, saçından öpdü. Gözləri doldu.
19.09.2017   621   17
 
Mən həmişə Allaha inanmışam. O da həmişə məni müdafiə edib.
28.08.2017   619   16
 
İnsanlar gün ərzində müxtəlif tapşırıqları həyata keçirir və bu tapşırıqları yerinə yetirərkən həm əqli cəhətdən, həm də fiziki cəhətdən çox yorulurlar.
22.04.2017   4015   23